Máy tính đang dùng tự tắt nguồn: nguyên nhân và cách kiểm tra

Tắt nguồn đột ngột khác gì máy tự khởi động lại

Cần phân biệt hai hiện tượng vì hướng kiểm tra khác nhau. Tắt nguồn đột ngột là màn hình tối ngay lập tức, quạt dừng, đèn nguồn tắt, không có thông báo lỗi, giống như rút phích cắm. Khởi động lại là máy tự tắt rồi bật lại, thường kèm màn hình xanh hoặc thông báo của Windows. Bài này nói về trường hợp thứ nhất.

Bốn nhóm nguyên nhân thường gặp

1. Mất điện, sụt áp hoặc điện chập chờn

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất ở văn phòng và nhà xưởng Việt Nam. Dấu hiệu nhận biết: đèn trong phòng chớp cùng lúc, các máy khác cũng tắt, hiện tượng hay xảy ra vào giờ cao điểm hoặc khi máy lạnh, máy nén khí khởi động. Máy tính không chịu được khoảng ngắt vài chục mili giây của điện lưới.

2. Bộ nguồn (PSU) yếu hoặc đã hỏng

Bộ nguồn xuống cấp không đủ dòng khi tải tăng. Dấu hiệu: máy chỉ tắt khi chơi game, dựng phim, chạy máy ảo, quét virus; máy dùng nhiều năm chưa thay nguồn; có mùi khét hoặc tiếng rít nhỏ từ thùng máy. Nguồn công suất thấp so với card đồ hoạ mới lắp cũng gây hiện tượng này.

3. Quá nhiệt

CPU hoặc card đồ hoạ quá nóng sẽ bị ngắt để tự bảo vệ. Dấu hiệu: máy chạy vài chục phút mới tắt, quạt quay rất to trước khi tắt, thùng máy nhiều bụi, đặt sát tường hoặc trong hộc bàn kín, keo tản nhiệt đã khô sau nhiều năm.

4. Lỗi phần cứng khác hoặc kết nối điện

RAM lỏng chân, ổ cứng lỗi, bo mạch phồng tụ đều có thể gây tắt máy. Ngoài ra rất nên kiểm tra phần đơn giản nhất trước: ổ cắm lỏng, dây nguồn chờn, ổ cắm nối dài quá tải, cùng ổ với thiết bị công suất lớn.

Khoanh vùng theo dấu hiệu

• Cả phòng cùng tắt, đèn chớp → điện lưới. Giải pháp là bộ lưu điện.
• Chỉ tắt khi tải nặng → bộ nguồn PSU hoặc quá nhiệt.
• Tắt sau khi chạy một lúc, quạt gào → quá nhiệt, cần vệ sinh và tra lại keo tản nhiệt.
• Tắt ngẫu nhiên cả khi máy rảnh → nguồn điện đầu vào, dây cắm hoặc phần cứng.
• Chỉ tắt khi chạm vào dây, di chuyển thùng máy → tiếp xúc điện, dây nguồn.

Bảy bước kiểm tra theo thứ tự

1. Cắm máy trực tiếp vào ổ điện trên tường, bỏ ổ nối dài, thử một ổ khác trong phòng.
2. Hỏi đồng nghiệp xem thiết bị khác có bị cùng lúc không; nếu có, vấn đề nằm ở điện lưới.
3. Ghi lại thời điểm và việc đang làm khi máy tắt trong vài ngày để tìm quy luật.
4. Vệ sinh bụi bên trong thùng máy, kiểm tra quạt CPU còn quay đủ tốc độ.
5. Cắm lại RAM, dây nguồn 24 chân và 8 chân trên bo mạch cho chắc chân.
6. Theo dõi nhiệt độ CPU khi máy chạy nặng bằng phần mềm giám sát.
7. Nếu vẫn tắt, mang máy đi kiểm tra bộ nguồn bằng thiết bị đo tải; đây là bước cần kỹ thuật viên.

Khi nào bộ lưu điện giải quyết được vấn đề

Bộ lưu điện (UPS) cấp điện tức thời từ ắc quy khi điện lưới mất hoặc sụt áp, nên xử lý dứt điểm nhóm nguyên nhân thứ nhất. Máy tính có thêm vài phút để lưu tài liệu và tắt đúng cách. UPS không sửa được bộ nguồn hỏng, không làm mát máy và không sửa lỗi phần mềm.

Với máy tính văn phòng, dòng UPS Offline và Line-interactive như Santak TG hay BLAZER là đủ. Với máy chủ, thiết bị y tế, camera và tổng đài chạy liên tục thì cần UPS Online để có sóng sine chuẩn và không có thời gian chuyển mạch.

Cách tính công suất và chọn dòng máy cụ thể có trong bài cách chọn bộ lưu điện cho máy tính văn phòng. Cần tư vấn theo hiện trạng phòng máy, hãy liên hệ Sơn Minh An.